četvrtak, 21 mart 2019

Top panel

Ulogujte se na sajt

Upamti me

       
Top Panel
A+ R A-

2. Vođenička četa

top

 

 

 

Vođenička četa.

 

KolonaU Vođeničku četu su ušle partizanske grupe sela Vođenice, Suvaje, Skakavca i Brestovca. Na dan ustanka, 27. jula 1941. godine, ona je raspolagala sa tek oko 10 pušaka (karabina i lovačkih) i time započela prve akcije diverzije.
31. jula 1941. jedna grupa boraca, među kojima Đuro Kerkez, Stevo Banović, Ilija Stupar Dotlić i drugi, izvršili su napad na ustaški kamion u s. Vođenici pod Obljajom, kojim su ustaše prevozile taoce iz Krnjeuše za Bosanski Petrovac. Tom prilikom spasenisu Đuran Dragić, Sreto Zorić, Jovo Karanović, Mile Vučković, Đuro Bubalo i Drago Knežević, dok su Dane i Mile Kolundžija i Đoko Polovina poginuli. Ubijen je 1 ustaša, a zaplenjena oficirska uniforma i 1 vojnodržavni pištolj.
Sutradan, 1. avgusta grupa boraca napala je putnički automobil koji je prevozio ranjenog ustašu iz Krnjeuše za Bos. Petrovac. Šofer, je pobegao, a u kolima je ostao samo ranjeni ustaša. Na putu Bosanski Petrovac - Krnjeuša, u s. Vođenica iz zasede je sačekan kamion sa domobranima koji su išli iz Bosanskog Petrovca za Krenjeušu. Domobrani su pobegli za Krnjeušu, a kamion je zaplenjen i u njemu sanduk puščane municije, koja jetada predstavljala dragocenost veću od kamiona.
U prvim danima ustanka odred je imao osnovni zadatak da ruši komunikacije i kida telefonske veze na liniji Bosanski Petrovac — Bos. Krupa, Bos. Petrovac — Vrtoče — Bihać i da ne dozvoli neprijatelju zalazak u sela, odvođenje i ubijanje ljudi, paljenjeimovine i sl., što je bila česta pojava. Noću, 4. i 5. avgusta Vođenčani u zajednici sa ostalim odredima koji su dejstvovali oko Bos. Petrovca, vršili su napade na Rašinovac i Bos. Petrovac, a već 9. avgusta zajedno sa Krnjeuškim i Vrtočkim odredima napadaju Krnjeušu. U ovom napadu, prvi put u Bosanskoj krajini, upotrebljena je i artiljerija (poljska haubica 105 mm), koju su prethodnih dana zaplenili Vrtočani. Nišandžija na haubici bili su borci iz Vođenice, Vaso Medić i Luka Stupar. Treća granata je pala usred sela, što je unelo veliku zabunu i strah u redove neprijatelja i bilo presudno u slamanju njegovog otpora.


Suprotstavljajući se jakim neprijateljskim snagama koje se tokom 14. i 15. avgusta probijaju iz Bihaća za Petrovac. Vođenička četa nanosi protivniku ozbiljne gubitke. U toj borbi gine desetar Jević (Mile) Lazo, dok je borac Jeličić (Mile) Rade bio ranjen.
Tih dana odred je preformiran u Vođeničku četu. Prvi komandir čete bio je Božo Dukić.
Ustanak se razgarao, a četa narastala i sve čvršće se povezivala sa susednim četama. Zbog toga, ona već koncem avgusta 1941. godine upućuje jedan vod sa 2 puškomitraljeza u Podgrmeč, na položaje prema Bos. Krupi. Krajem septembra 1941. godine četa se s jednim vodom od 20 boraca naoružana pored ostalog i sa 2 puškomitraljeza postavila u zasedu na cesti Bos. Petrovac — Krnjeuša u s. Vođenici, pod Obljajem, (kod kuće Rade i Vasilije Kerkeza), u koju su upala 2 kamiona sa ustašama i domobranima. Na prvi kamion otvorena je vatra, a borac Tešić Nikola ubacio je bombu u njega. Skoro svi neprijateljski vojnici u kamionu izginuli su ili teže ranjeni. Međutim, šofer kamiona nije bio pogođen, pa je kamion umakao za Krnjeušu. Drugi kamion se zaustavio, jer je šofer bio smrtno pogođen. Ustaše i domobrani iskočili su i prihvatili borbu, a istovremeno stigla im je i pomoć iz Krnjeuše. Neprijatelj je pred samu noć bio razbijen i tom prilikom imao više od 20 mrtvih i ranjenih. Kamion je spaljen. Zaplenjeno je 20 karabina, 1 puškomitraljez "brno" i jedno bure benzina od 200 litara. U toku borbe naročito su se istakli Nikola Tešić, puškomitraljezac Jovo Popadić i Marko Jelčić, (koji je poginuo u kamionu prilikom otimanja puškomitraljeza od ustaše).


Porodica Kerkeza, pred čijom je kućom postavljena zaseda, iako su svesni da će im posle borbe kuće biti spaljene, govorila nam je:
— Znamo mi, djeco, da će sve ovo đavo odnijeti. Ali, udrite vi dušmana, a ko ostane živ neka pravi kuće.
Tokom jeseni Vođeničani izvode napad na Ripač, Veliki Radić, logor na Brovsku i sl., da bi se u novembru prebacili prema Bosanskom Novom. Dotadašnji komandir čete Božo Dukić nije hteo da ide sa četom, pa je smenjen. Četa je dobila novo vojno-političko rukovodstvo. Za komandira je postavljen Zdravko Čelar, student ekonomije, za zamenika Jokić Marko, radnik, za političkog komesara Jovo Medić, radnik, i za zamenika politkomesara Đuro Pećanac Đurekan, radnik. To su bili izvanredno hrabri borci. U narodu i među borcima, još u prvim danima ustanka, stekli su veliko poverenje.


Drugom polovinom decembra 1941. godine Vođenička četa se vratila od Bos. Novog na položaje prema Bos. Petrovcu. Početkom februara 1942. godine u s. Vođenici, kod kuća Radakovića, četa je položila zakletvu. Ovoj svečanosti prisustvovao je i Slavko Rodić kao i sav narod iz s. Vodenice, Brestovca, Suvaje i Skakavca. Ubrzo posle toga, dotadašnji komandir čete Zdravko Čelar otišao je na dužnost komandanta 1. krajiškog proleterskog bataljona, a za komandira čete postavljen je Marko Jokić. Za proleterski bataljon iz čete je odobreno 16 boraca naoružanih puškama, pištoljima i jednim puškomitraljezom, jer su služili za primer svojom borbenošću, drugarstvom i ostalim vrlinama.


Na položajima kod Petrovca Vođenička četa je ostala sve do konca marta 1942. godine. U tom vremenu vodila je težu borbu na Paunovcu kod Ključa, gde su ranjena 3 borca, dok joj se 20. marta predalo 50 domobrana sa 2 oficira, koji su se izvukli iz Bos. Petrovca. Krajem marta 1942. godine četa je sa delom snaga 5. krajiškog odreda krenula na Manjaču, radi čišćenja terena od četnika. Ona je tada brojala oko 120 boraca, naoružanih sa stotinjak pušaka i nekoliko puškomitraljeza. Akcijom je rukovodio Vojo Todorović Španac, a borbe i pokreti su se izvodili danonoćno, na relacijama: Medna, Pecka, Baraći, Gerzovo, Jasenovi Potoci, Vrbljani i Sitnici. U tim akcijama iz čete su poginuli Galonja (Sime) Luka, Jeličić (Vuje) Đuro i Medić (Mile) Luka.


Početkom maja 1942. godine, kada su delovi italijanske divizije "Sasari" otpočeli pokret iz Ključa prema Bos. Petrovcu, četa se nalazila oko Mrkonjić-Grada. Od štaba odreda dobila je naređenje da se hitno prebaci u rejon s. Bravska, sa zadatkom da u sadejstvu sa Bravskom četom zaruši cestu koja vodi od Ključa prema Bos. Petrovcu i da spreči neprijatelja da neometano vrši pokret.
Od 4 — 11 maja 1942. godine vođena je teška borba na Bravsku, u kojoj je neprijatelj pretrpeo velike gubitke, a Vođenička četa izgubila je zamenika političkog komesara Đuru Pećanca, dok je teže ranjen borac Milan Jovanić. I u borbi sa Italijanima, četnicima i ustašama (koji su 25. maja napuštali Petrovac), četa je izgubila dva najbolja puškomitraljesca, Dušana Dumića i Petra Trkulju.
Po oslobođenju Petrovca, Vođenička četa je ostala na njegovom terenu, da bi se početkom jula prebacila na teren Ključa i Mrkonjić-Grada, gde je ostala sve do ulaska u 3. brigadu. U tom razdoblju ona vodi teške borbe za Ključ, Sanicu, Vrhpolje i druga uporišta, gde iz njenog stroja ginu: Nikola Vojinović, desetar, Nikica Radaković, komandir voda i David Vojinović, borac.

 

 


Izvor: Treća Krajiška brigada, sjećanje boraca.
Autor:
Ljubiša Ćurgus.

 

Napomena: Vođenička četa je bila u sastavu 3. bataljona 3. krajiške brigade

 

 

bottom